Η παρακάτω εισήγηση διαβάστηκε στην παρουσίαση της μπροσούρας που έγινε στην Νομική στις 20 Μάρτη του ’26.
1. τί είναι/ τί κάνει αυτή η μπροσούρα
Η συγκεκριμένη μπροσούρα είναι μία κατάθεση θέσεων, ένα εγχείρημα διαμόρφωσης ενός πλαισίου ανταγωνιστικής σκέψης, και άρα ενός πλαισίου ανταγωνιστικής δράσης, αφού, όπως λέγεται και στο κείμενο, αυτά τα δύο δεν μπορούν να προσεγγίζονται διαχωρισμένα.
2. σχετικά με την ανάπτυξη γύρω από το «ποια είμαστε»/«πού βρισκόμαστε»
Τα περιεχόμενα της μπροσούρας αναπτύσσονται σε δύο μέρη. Το πρώτο έχει τον τίτλο «πού βρισκόμαστε» και το δεύτερο «ποιά είμαστε». Αυτή η δομή με δύο σκέλη υπάρχει αλλά δεν τηρείται ευλαβικά στο κείμενο. Κάτω από τους τίτλους, το κείμενο ακολουθεί μια δική του ροή, και συχνά οι «απαντήσεις» στο «πού βρισκόμαστε» θα μπορούσαν να ήταν «απαντήσεις» στο «ποιά είμαστε» και αντίστροφα.
Παρ’ όλα αυτά, τα σκέλη «πού βρισκόμαστε», «ποιά είμαστε» δεν φορέθηκαν αυθαίρετα στο κείμενο στο τέλος της συγγραφής. Αντίθετα, ήταν εκεί από την αρχή, και αποτέλεσαν κάτι σαν μεθοδολογία για την εξέταση της συγκυρίας: Τρόπος και σκοπός της ανάπτυξης των θέσεων της μπροσούρας είναι η αλληλένδετη σχέση μεταξύ του «πού βρισκόμαστε» και του «ποιά είμαστε», δηλαδή ότι το που βρισκόμαστε οφείλει να λαμβάνεται υπόψη όσον αφορά την κατανόηση του ποια είμαστε, τι έχουμε να κάνουμε και εν τέλει πως συγκροτούμαστε, και το αντίστροφο: το ποια είμαστε προκύπτει από κοινωνικές-ιστορικές εξελίξεις, από τις διαλεκτικές σχέσεις μεταξύ κινημάτων, κράτους, κεφαλαίου, κοινωνίας.
Μέσα από αυτή τη σύνδεση βλέπουμε και το ότι καμία κινηματική στρατηγική δεν έχει προκύψει εν κενό. Για να κατανοήσουμε τις κινηματικές στρατηγικές που είναι κομμάτι των ανταγωνιστικών εγχειρημάτων στο σήμερα, πρέπει πρώτα να τις αποσυναρμολογήσουμε στα μέρη που τις συγκρότησαν μέχρι τώρα – να κρατήσουμε αυτά που μας κάνουν και να πετάξουμε τα περιττά.
3. στοχοθεσία της συνέλευσης
Το ζήτημα που μας ανησυχεί και κινεί, και πάνω στο οποίο καλούνται οι ανοιχτές διαδικασίες της συνέλευσής μας, είναι η σχέση των πανεπιστημίων με τον ευρύτερο μητροπολιτικό χώρο, μία σχέση που το κράτος επιδιώκει να διαρρήξει. Στοχοθεσία της συνέλευσης είναι το πανεπιστήμιο να παραμείνει στο κέντρο της μητροπολιτικής ζωής, και, παρά τις δυσκολίες της συγκυρίας που βρισκόμαστε, να διαμορφώσουμε τις νέες κινηματικές και κοινωνικές του χρήσεις.
4. διακυβέρνηση μέσω της σύγχυσης
Για να πετύχουμε αυτόν, και άλλους, στόχους, χρειαζόμαστε να αναλύσουμε την συγκυρία, να κάνουμε όσο μπορούμε πιο συγκεκριμένα τα εμπόδια που συναντάμε.
Αυτό που εντοπίζουμε ως πρώτο εμπόδιο είναι το κλίμα σύγχυσης και αντιδραστικού ατομικισμού που ορθώνεται ως αξεπέραστο όριο ανάμεσα σε όποιο θέλει να αναπτύξει ανταγωνιστική δράση και στα μελλοντικά του σύντροφα. Ένα κλίμα σύγχυσης που προκύπτει από το περιβάλλον των αλλεπάλληλων κρίσεων και τον κυριαρχικό μονόλογο που τις φυσικοποιούν. Συνδέουμε την σύγχυση με τις αλλεπάλληλες κρίσεις, γιατί βλέπουμε πως μέσα από τους εξειδικευμένους λόγους των κρίσεων (οικολογικούς, οικονομικούς, υγειονομικούς κ.α.) ένα πρόβλημα αορατοποιείται και αντικαθίσταται από ένα άλλο που πλάθεται εκ νέου. Ο κυρίαρχος λόγος θέτει τα προβλήματα, θέτει και τις λύσεις, που πρέπει μάλιστα να ακολουθηθούν κατεπειγόντως, πριν προλάβεις να αμφισβητήσεις το ίδιο το αντιληψιακό πλαίσιο που σε περιορίζει.
5. πανεπιστήμιο, φοιτητά, κράτος-κοινωνία
Το πανεπιστήμιο έχει έναν ιδιαίτερο ρόλο μέσα σε αυτή τη σύγχυση. Είναι ο θεσμός όπου ο κυρίαρχος λόγος επικυρώνεται ως έγκυρη γνώση. Αυτός ο ρόλος του πανεπιστημίου δημιουργεί μια αίσθηση ανωτερότητας που εσωτερικεύεται από το φοιτητό και αυτό με τη σειρά του περιφρονεί όποιο εισβάλλει στον χώρο του ή αμφισβητεί την σύγχρονη λειτουργία του.
Αν κάτι παλιότερα έβαζε φρένο σε αυτήν την αίσθηση ανωτερότητας ήταν τα ταξικά και κοινωνικά κινήματα που σε αυτή τη περίοδο φαίνεται να οπισθοχωρούν. Έτσι, πρέπει να έχουμε υπόψη ότι, στις μέρες μας, αυτό που έχουμε απέναντί μας είναι μία συναρμογή. Δεν έχουμε το κράτος γενικά και αόριστα ενάντια στην κοινωνία, ούτε το κράτος σαν μηχανισμό που γενικά και αόριστα καταπιέζει. Αυτό που έχουμε απέναντί μας είναι το καπιταλιστικό κράτος και η καπιταλιστική κοινωνία ως ενιαίο κύκλωμα που επιβάλλεται πάνω σε κάθε πτυχή της ζωής μας.
6. ΜΜΕ
Αυτό το ενιαίο κύκλωμα φαίνεται καλύτερα στην σύγχρονη δομή της εξουσίας, έτσι όπως εκείνη αναδιαμορφώνεται την δεκαετία του ’70 με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να γίνονται πυλώνας διακυβέρνησης. Τα ΜΜΕ δεν είναι απλά ιδεολογικοί μηχανισμοί, μηχανισμοί προπαγάνδας. Είναι συμπυκνωτές μίας κοινής γνώμης, πάντα κουτσουρεμένης προς όφελος του κυρίαρχου λόγου. Ό,τι ακούμε στα μίντια δηλαδή δεν είναι μόνο αυτό που θέλει να μας πει το κράτος. Είναι και αυτό που θέλει να ακούσει ο Λαός ή τουλάχιστον μία σημαντική μερίδα του.
7. ταύτιση με την καταστολή (μας). Καλοί/κακοί διαδηλωτές
Τα τελευταία 15 χρόνια μάλιστα, οι κακοί μπόρεσαν να παράξουν την ανταγωνιστική δράση με μεθοδικό τρόπο ως έξω- και αντι-κοινωνική δράση ναρκισσιστικών υποκειμένων που κοιτάνε μόνο την πάρτη τους και την καταστροφική τους λαγνεία. Πολλά από εμάς μάλιστα επιθυμούν να ταυτίζονται με αυτήν την εικόνα ενώ άλλα πασχίζουν να δηλώσουν την αποστροφή τους προς αυτή ως εχέγγυο μίας υπεύθυνης πολιτικής στάσης. Το ζήτημα όμως έγκειται στο ότι αυτή δεν είναι παρά μία ψευδής εικόνα που επικάθεται πάνω στο πραγματικό διακύβευμα. Δεν επικάθεται απλώς. Το αντικαθιστά. Έτσι, αντί να συζητάμε πως θα οξύνουμε τους αγώνες αρχίζουμε και συζητάμε αν πρέπει να είμαστε περιθωριακά ή όχι, αν πρέπει να κάνουμε μπάχαλα ή όχι, αν είναι κάποιοι προβοκάτορες ή όχι. Όπως αναφέρεται και στο κείμενο το κράτος «δημιουργεί όχι μόνο τους υποστηρικτές του μύθου αλλά και τους νέους εχθρούς που θα ταυτιστούν με το μυθικό αντικείμενο σαν να ήταν αυτό ακριβώς που θα μπορούσε να σκοτώσει τον δημιουργό του».
8. διλήμματα
Αυτή την διαδικασία περίφραξης εντός διλημμάτων μπορεί να την δει κάποιο σε κάθε αγώνα, αφού κάθε αγώνας παίρνει την μορφή διαδοχικών ερωτοαπαντήσεων που εγκαλούν αυτά που εμπλέκονται να πάρουν θέση – όχι στο πραγματικό πρόβλημα, αλλά στην πλαστή εικόνα που το αντικαθιστά. Από τα Τέμπη: ταξικός πόλεμος ή εθνικό πένθος, διαμαρτυρία ή σύγκρουση, κρατικά μεθοδευμένο/οργανωμένο κίνημα ή λαική εξέγερση. Αντίστοιχα στο πόλεμο: με την ουκρανία ή με τη ρωσία, με τις ηπα ή με το ιράν. Αντίστοιχα και στον κόβιντ: υγειονομική πρόληψη ή υγειονομική καταστολή. Ή με το έμφυλο: κινηματικό κεκτημένο ή woke agenda.
Αυτά τα διλήμματα αναπτύσσονται και διακλαδώνονται διαρκώς και φτάνουν στα πιο λεπτά σημεία της ανταγωνιστικής σκέψης και δράσης, προκαλώντας διαρκώς ρήξεις – και αυτές οι ρήξεις προκαλούν διασπάσεις που μετουσιώνονται σε διαφορετικές κουλτούρες που ορίζονται κυρίως από το αρνητικό τους. Δεν είμαστε οι τάδε. Είμαστε οι τάδε που δεν είναι σαν τους τάδε κ.ο.κ
9. Μάης 68
Για να καταλάβουμε όλα τα παραπάνω, τα προσεγγίσαμε και στο συγκείμενο της ρήξης που έφερε ο Μάης του ‘68: τί είναι η επανάσταση χωρίς την επανάσταση στη καθημερινή ζωή; , λέει ο παγκόσμιος Μάης με όλους τους τρόπους. Εκεί δημιουργείται μία μεγάλη τομή γιατί δεν αλλάζει απλώς η στρατηγική, επανανοηματοδοτείται το τί σημαίνει η επανάσταση. Απέναντι στην πειθαρχημένη πολιτική δουλειά των σκληρών δομών της αριστεράς, κομμάτια του κινήματος προέταξαν τη φαντασία των αυτοοργανωμένων δομών και προσέγγισαν το άπλωμα της επιθυμίας ως διαδικασία εγγενώς επαναστατική. Όμως, με το πέρασμα των χρόνων, από το καταστασιακό πρόταγμα για την επανάσταση στην καθημερινή ζωή, απομακρύνεται το πρόταγμα της επανάστασης και μένει μόνο η πολιτική της προεικόνισης. Η πολιτική, δηλαδή, που έχει στο επίκεντρο το να υλοποιήσουμε τα ιδανικά μας στο τώρα.
10. επιθυμία-συμφέρον
Παρόλα αυτά, η επιθυμία δεν μπορεί να αποκόβεται από το ταξικό συμφέρον και όπως λέμε και στο κείμενο, δεν υπάρχει μία επαναστατική επιθυμία. Και εν πάση περιπτώσει η αντιπαράθεση δεν βρίσκεται ανάμεσα στην επιθυμία και την καταπίεση της επιθυμίας, τον εξαναγκασμό. Η αντιπαράθεση βρίσκεται ανάμεσα στις διαδικασίες που προσδένουν την επιθυμία στις καταπιεστικές δομές και τις διαδικασίες που αναπτύσσουν την επιθυμία πέρα από αυτές. Ανάμεσα στην συνεχή επαναδιαμόρφωση των αναγκών και των επιθυμιών προς όφελος της καπιταλιστικής μηχανής, και την επιθυμία-συμφέρον η καπιταλιστική μηχανή να μπλοκαριστεί.
11. τί κρατάμε από τον Μάη και από το παραδοσιακό εργατικό κίνημα
Έτσι, αυτό που προτείνει το κείμενο είναι να κρατήσουμε από τον Μάη την κριτική στην πρωτοπορία, την κριτική στην θυσιομαρτυρία, την ανάδειξη της επιθυμίας ως πολιτικό διακύβευμα. Από την άλλη, από το παραδοσιακό εργατικό κίνημα μπορούμε να κρατήσουμε την αξία χάραξης μακροχρόνιας στρατηγικής μακριά από τον κυνισμό του αιώνιου τώρα, την δημιουργία δομών προσανατολισμένων στην ικανοποίηση των εργατικών συμφερόντων, την επαναστατική προοπτική.
Αυτά βλέπουμε να λείπουν ή να φέρονται μέσα στο κίνημα διαχωρισμένα. Και όσο φέρονται διαχωρισμένα τόσο η απόσταση θα μεγαλώνει, οι από κοινού δυνατότητες θα μειώνονται και ο ορίζοντας θα μένει πάντα στενός. Προτείνουμε, έτσι, την προσπάθεια για κατάργηση του διαχωρισμού συμφέρον- επιθυμία και την ενοποίηση των μέχρι στιγμής παράλληλων κινηματικών στρατηγικών που αντιπροσωπεύουν.
Όλα τα παραπάνω είναι αρκετά εμφανή και μέσα στους φοιτητικούς κύκλους, γιατί το πανεπιστήμιο έχει την ιδιαιτερότητα ότι αποτελεί εργασιακό περιβάλλον πρόσφορο για συνδικαλιστική δράση, έχει αποτελέσει υποδομή στέγασης κινηματικών και κοινωνικών αναγκών, δημόσιο χώρο και παιδική χαρά. Το θέμα είναι ότι αυτά δεν ειδώθηκαν ποτέ ενοποιημένα, δεν χαράχτηκε ποτέ στρατηγική πάνω στη βάση της αξιοποίησης όλων των χρήσεων και όλων των πρακτικών και φυσικά αυτός ο διαχωρισμός τσιμεντοποιήθηκε πάνω στη βάση της κουλτούρας. Άλλο ο συνδικαλισμός, άλλο η πολιτική δράση, άλλο το μητροπολιτικό παιχνίδι.
Μία σημείωση. Εδώ μπορεί να προκύπτει η απορία: ωραία, και πώς προτείνετε να ενοποιηθούν οι στρατηγικές; Μήπως με ένα αντιεξουσιαστικό κόμμα; Μία ενιαία αναρχική πολιτική οργάνωση; Η απάντηση είναι όχι. Η αναφερθείσα απόκλιση είναι απόκλιση περιεχομένων. Και οι οργανωτικές δικλείδες ασφαλείας όσο και να κουμαντάρουν ετερόκλητες δυνάμεις, δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ότι δε θα εμφανιστεί στο μέλλον μια πολιτική διαφωνία. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να επιδιώκεται η συνάντηση και το χτίσιμο κοινών πολιτικών περιεχομένων ή η αναβάθμιση της δράσης με έναν συντονισμό. Απλώς όπως και στην κοινωνία έτσι και στην αντιεξουσία- αναρχία, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι πάνω στη μορφή οργάνωσης. Το πρόβλημα είναι στις ίδιες τις κοινωνικές σχέσεις, στο περιεχόμενο που παίρνουν και στο περιεχόμενο που τους δίνουμε. Αν με κάτι συμφωνούμε με το κόσμο που έχει βάλει ως κεντρικό το ζήτημα της οργάνωσης, είναι ότι στον α/α χώρο λείπουν διαδικασίες ποιοτικής πολιτικοποίησης και αυτό συνδέεται με τον κυνισμό και την έλλειψη συλλογικής προοπτικής που διαπνέει τη σύγχρονη καπιταλιστική ζωή.
Άρα, αυτό που προτείνουμε εμείς, είναι να προσπαθήσουμε να αποκωδικοποιήσουμε την συγκυρία, να συναντηθούμε, να καταλάβουμε τα προβλήματα που προκύπτουν σε κάθε χώρο και σε κάθε σχήμα, και σταδιακά να χτίσουμε μία κινηματική δημόσια σφαίρα που θα μπορεί να υποστηρίξει υλικά και ηθικά την όξυνση του κοινωνικού-ταξικού ανταγωνισμού μέσα στα πανεπιστήμια.
12. θυσία
Η μέχρις ώρας δράση της αντίδρασης και της όξυνσης χωρίς σχέδιο δεν έχει πάει όπως θα το θέλαμε. Αυτού του τύπου η λογική αξιοποιείται από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς για να οξύνει τον πόλεμο εναντίον μας. Αφού όπως θα είναι εμφανές πλέον, η καταστολή των αναρχικών είναι πολιτικό σημείο που διαρκώς συσπειρώνει το αντίπαλο στρατόπεδο και διαρκώς αποσυγκροτεί το δικό μας. Και όχι, δεν μπορούμε να τα βάλουμε στα ίσια με το κράτος, ούτε μπορούμε με τη θυσία μας να κινητοποιήσουμε παραπάνω κόσμο. Αυτό που λείπει από την συγκυρία δεν είναι άλλο δράμα, ούτε άλλο θέαμα της καταστολής, αντιθέτως το ένα χαμένο σκηνικό μετά το άλλο αποτελεί σημείο διακυβέρνησης του κράτους που κάνει πολιτική πάνω σε πτώματα.
13. νεολαία
Λένε ότι αυτό το αίσχος μπορεί να το σταματήσει η νεολαία, η αιχμή της προοδευτικής κοινωνίας, το “μέλλον”. Ειδικά η αριστερά αλλά και ο α/α χώρος αναπαράγει αυτήν την ψευδαίσθηση μέσα στους φοιτητικούς κύκλους και πλάθει αυτή την εικόνα ως μέσο νομιμοποίησης της πολιτικής δράσης γενικώς. Όπως έχει φανεί όμως, η νεολαία, πέραν από το να λοιδορείται από τα μήντια και να κάνει καμιά σύγκρουση, στους τελευταίους μεγάλους αγώνες είναι σχεδόν απούσα. Από τον κόβιντ όπου τα φοιτητά έφαγαν πλήρως το παραμύθι και παράτησαν τους χώρους τους. Από τα φοιτητικά του 21 όπου στην Αθήνα η αντίδραση ήταν συμβολική και σύρθηκε πίσω από την δυναμική του ΚΚΕ. Μέχρι και τα τέμπη, όπου τα οργανωμένα φοιτητά δεν έπαιξαν σχεδόν κανέναν ρόλο στην διαμόρφωση του κινήματος και συμμετείχαν σε αυτό με ελάχιστη δυναμική. Σε όλους τους αγώνες αυτό που λένε νεολαία, είναι απλώς εκεί μεταξύ άλλων και ο τόνος έρχεται από αλλού.
Το πρόβλημα με το αφήγημα περί της φύσει επαναστατικής νεολαίας, έγκειται στο ότι μας εγκλωβίζει στην ιδέα της πρωτοπορίας και αυτό με τη σειρά του έχει ως αποτέλεσμα την περιχαράκωση των αγώνων. Η νεολαία θεωρείται επαναστατική γιατί όντας μικρή σε ηλικία δεν μπορεί κανείς να της καταλογίσει ούτε και το περιεχόμενο των ίδιων των πράξεών της, τα λάθη της είναι αποτέλεσμα ενός κακού parenting. Και το κράτος δεν θέλει να είναι κακός πατέρας. Χτυπάει με μεγάλη σφοδρότητα όλες τις φοιτητικές κινητοποιήσεις. Στο πλαίσιο μίας συνολικής αντιεξεγερτικής πολιτικής επιδιώκει διαρκώς να μην την αφήσει να συνδεθεί και να εμπλουτιστεί με άλλους αγώνες. Η αριστερά βρίσκει στο αφήγημα της θυματοποίησης έναν αντιπερισπασμό και ένα πλαίσιο συγκρότησης. Εμείς δίνουμε σημασία στην πολύμορφη ανάπτυξη των περιεχομένων και στον συγχρωτισμό. Αφού εκεί είναι που βρίσκουν οι αγώνες την δυναμική τους, στην άμεση αν και μειονοτική συσπείρωση έξω από κλειστές ταυτότητες.
14. loiter?
Για αυτό το λόγο εμείς επιλέγουμε η συνέλευσή μας να στεγάζεται σε πανεπιστημιακές υποδομές, να μιλάει για τα πανεπιστήμια και τη σχέση τους με τον μητροπολιτικό χώρο και να απαρτίζεται από φοιτητά και μη. Αυτή η μεικτού τύπου συνέλευση ξέρουμε ότι δεν θα μπορέσει να σταματήσει τη καπιταλιστική αναδιάρθρωση στα πανεπιστήμια. Αυτό που επιδιώκει όμως είναι να χτίσει γέφυρες, να εμπλουτίσει τις κινηματικές μας διαδικασίες και να σπάσει ένα κεντρικό αφήγημα. Ότι τα πανεπιστήμια είναι μόνο για τα φοιτητά, δηλαδή μόνο για παραγωγή, πειθάρχηση και κατανάλωση. Για όσους κάνουν μπίζνες.
Αυτά που προτείνουμε είναι:
1. Μοριακή δουλειά με σκοπό την συνάντηση. Διείσδυση σε περιβάλλοντα που μας κατασκευάζουν ως εχθρικά και ως ξένα. Απομάκρυνση από την λογική της φυγής σε κάτι “δικό μας”.
2. Απομάκρυνση από την θεαματική πολιτική και τη λογική του κεντροπολιτικού, από την διαρκή επιδίωξη να κάνουμε τον δρόμο συνομιλητή μίας κεντροπολιτικής αρένας. Ο δρόμος, οι πλατείες, οι σχολές, οι χώροι εργασίας και κοινωνικοποίησης είναι χώροι που συνομιλούμε διαρκώς μεταξύ μας. Να κάνουμε την εξέγερση που κρατάει μια νύχτα αγώνες που είναι εκεί κάθε μέρα, και όχι το αντίστροφο.
3. Πολιτική συγκρότηση χωρίς περιχαράκωση σε πολιτικές ταυτότητες. Διαδικασίες που να αποτελούν σημεία συνάντησης και ζύμωσης πάνω στις διαφορές, όχι παραγκώνισμά τους μέσω της υποτιθέμενης ομοιογένειας της ταυτότητας, της επικράτησης του μέσου όρου ή του πολιτικού μίνιμουμ.
loiter!
ανοιχτή συνέλευση για την υπεράσπιση του πανεπιστημίου ως δημόσιο χώρο
3/2026